Numune - Örnek Alma  Numune alma, iş hayatında işletmelerin kalite kontrol, girdi muayene ve çıktı kontrol çalışmalarında en çok başvurdukları istatistik yöntemidir.
Numune alma; bir ana kütleden rassal olarak seçilmiş ve daha az sayıda birimden oluşan örneği inceleyerek, ana kütlenin çeşitli karakteristik değerleri hakkında bilgi sahibi olma ve böylece genel yargılara ulaşma çalışmalarına denir.
Uygulamada çok sık olarak örneklemeye başvurulur. Günümüzde insanlar, kontrol etmek ve karar vermek amacıyla veya çeşitli maksatlarla sık sık numune alma yöntemlerine başvururlar.
Numune alma işlemiyle anakütleden çekilen örnekler ile anakütle arasında var olan ilişkiler incelenir. Anakütlenin bilinmeyen çokluklarının tahmin edilmesinde çeşitli numune alma yöntemleri kullanılır.
Değişik amaçlı numune alma sistemleri mevcuttur.
Emisyon: İzokinetik olarak toz numune alma sistemleri, VOC numune alma sistemleri, Klor-Flor Örnekleme Sistemleri vs..
İmisyon: Ortam havasında toz örnekleme, ağır metal örnekleme, SO2, CO, NO2, VOC, O3 vs
Buhar: Su/Buhar numune hazırlama sistemleri
Atıksu: Atıksu numune alma sistemleri
Proses: Endüstriyel ham/işlenmiş süt ve diğer sıhhi yiyecek ve ilaç ürünlerinin numune alınmasında kullanılmak üzere
Kişisel: İşçi sağlığı ve güvenliliği açısından numune alma sistemleri
Toprak: Topraktan numune alma sistemleri Atık Su  “Su Kirliliği Kontrolu Yönetmeliği” uyarınca, su ortamında kalitenin belirlenmesi, evsel ve endüstriyel atıksuların atıksu altyapı tesislerine boşaltımında veya alıcı ortamlara deşarjda atıksulardan ve/veya su ortamlarından sürekli ya da aralıklı olarak su numunelerinin alınması ve Yönetmelikte denetimi istenen kalite parametrelerinin ölçülmesi gerekmektedir. Bu numunelerde yapılacak analizler için sürekli veya aralıklı numune alma esaslarını ve kullanılabilecek analiz metotlarını tanıtmak amacı ile “Numune Alma ve Analiz Metotları Tebliği” mevcuttur. Proses Numune Alma Laboratuvar ve analiz sonuçlarını etkileyen en önemli etkenlerden biri, analizi yapılacak numunenin doğru alınmasıdır. Eğer numune alma tekniği kötü ise, laboratuvarda uygulanan prosedürler ne kadar doğru olursa olsun, alınan sonuçlar doğru cevabı vermeyecektir. Doğru numune alma yöntemiyle, hata yapma oranı düşürülerek analiz sonuçlarının doğruluğunu arttırma şansına sahip olunabilir. Kaliteli veriler alabilmenin birçok kriteri vardır. Bunlardan en önemlileri örnek teşkil edici numune alınması, uygun numune programı, numune saklama koşulları gibi kriterlerdir.
Modern proses kontrol, üretim için gerekli olan hammaddelerin doğruluğunu ve üretim sonunda fabrikadan cıkan maddenin bitmiş ürün mü yoksa atık mı olduğunu kontrol etmek demektir. Üretim sonucunda ortaya çıkan son ürünün kalitesini ve ürünün, endüstriyel ve yasal standartlara uygunluğunu belirlemek ve ispatlamak, tüm ürünü temsil eden numunenin alınmasıyla mümkündür.
Doğru bir analiz için örnek teşkil edici numune alınması; proses şartlarına (basınç, sıcaklık, akış oranı vs.), çevre koşullarına, alınan numuneye (vizkozite, pH, tane büyüklüğü vs.) ve çevresel veya yasal standartlara (3A Standartları, ASME, OSHA vs.) bağlıdır. Kullanılacak yöntem, doğru ve örnek teşkil edici numune alınırken aynı zamanda kullanıcıyı ve çevreyi prosesteki zararlı maddelerden koruyabilecek tekniğe sahip olmalıdır.
Kompozit Numune Alma
Kompozit numune almada cihaz, örnek teşkil edici numuneyi toplayabilmek için ayarlanabilir zaman aralıklarında ve miktarda numuneyi, numune kabının içerisine otomatik olarak biriktirir. Kompozit örneklemede numuneler, zaman, numune yoğunluğu veya numune akışına göre ayarlanabilir. Numuneler normal kaplara veya istenirse ayrı şişelere toplanabilir.
Batch veya Analiz Numune Alma
ISOLOK nunune örnekleyicileri ayrıca acil olarak nunune almanın gerektiği durumlarda veya on-line analizör teknolojisinin kullanıldığı yerlerde de uygulanabilir. Burada tek numune alma turu başlatılabilir veya hızlı döngü kullanılabilir. Eğer on-line analizör kullanılıyorsa, numune alıcı doğrudan cihaza bağlanabilir ve örnek teşkil edici numune güvenli ve direkt olarak cihaza gönderilebilir. Kişisel Örnekleme İş yerlerinde çeşitli işlemler sonucu oluşan ve havada askıya geçen tozları uzun süre soluyan işçilerde çeşitli akciğer hastalıkları görülebilmektedir. Tozların neden olduğu bu tür meslek hastalıklarının tümüne birden “pnömokonyoz” adı verilir. 14. 09. 1990 tarih ve 20635 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelikte ise Pnömokonyoz–Akciğer Toz Hastalığı, “akciğerde toz birikmesi ve buna karşı dokusal tepkime sonucu oluşan akciğer hastalığı” olarak tanımlanmıştır. Pnömokonyoz, hastalığa neden olan tozun cinsine göre adlandırılmaktadır. Örneğin, kristal yapıda SiO2 içeren alfa kuvars, beta kuvars, tridimit ve kristobalit minerallerinin tozlarına uzun süre maruz kalan işçilerde silikoz (silikosis), kömür tozunun solunması ile antrakoz, demir tozlarının solunmasıyla sideroz ve asbest tozlarının solunmasıyla asbestoz adı verilen rahatsızlıklar oluşabilmektedir. Günümüzde, pnömokonyozun tedavisi olanaklı değildir. Bu nedenle, hastalıkla mücadele, işyeri çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve pnömokonyoz şüphelilerinin ortamdan uzaklaştırılması ile yapılmaktadır.
|
